ทำไมการกินออร์แกนิกถึงสำคัญ

ทำไมการกินออร์แกนิกถึงสำคัญ

คุณคงได้ยินกันมาหลายรอบแล้ว – ทุกวันนี้คำว่า “ออร์แกนิก” อยู่แทบทุกที่ แต่นอกจากภาพฟาร์มอบอุ่น คุณแม่สายโยคะ และคนรักสุขภาพ (ซึ่งบอกตรงๆ ว่าเราชอบทุกภาพเลย) อาหารออร์แกนิกจริงๆ แล้วหมายถึงอะไร? แล้วทำไมหลายคนถึงเลือกกินออร์แกนิก ทั้งเพื่อตัวเองและเพื่อโลก?

อ่านต่อแล้วจะรู้

ตกลงอาหารออร์แกนิกคืออะไรกันแน่?

ราว 100 ปีก่อน มนุษย์คิดค้นยาฆ่าแมลง ยากำจัดวัชพืช และปุ๋ยเคมีขึ้นมา แล้วเริ่มนำมาใช้ในฟาร์มเป็นครั้งแรก ไม่นานหลังจากนั้นก็เริ่มให้ฮอร์โมนเร่งการเจริญเติบโตและยาปฏิชีวนะกับสัตว์ เพื่อให้สัตว์โตไวและตัวใหญ่ขึ้น

แต่เรื่องไม่ได้จบแค่นั้น พออาหารออกจากฟาร์ม ก็เริ่มถูกเติมสารกันเสียและสารเติมแต่งสังเคราะห์ที่เพิ่งคิดค้นขึ้นใหม่ เพื่อยืดอายุการเก็บและทำให้ดูน่ากินขึ้น

ไม่ต้องบอกก็รู้ว่าการเปลี่ยนแปลงทั้งหมดนี้รวมกัน ทำให้วิธีผลิตอาหารของเราเปลี่ยนไปแบบพลิกโฉมเลย

เกษตรอินทรีย์ หรือเกษตรออร์แกนิก เกิดขึ้นในช่วงเวลาใกล้ๆ กัน ในฐานะกระแสที่สวนทางกับวิธีการใหม่ๆ เหล่านี้ โดยเชื่อว่าถ้าใช้เทคนิคที่ถูกต้อง ธรรมชาติก็ให้อาหารคุณภาพดี รสชาติอร่อย ได้ในปริมาณมาก โดยไม่ต้องพึ่งสารสังเคราะห์จากห้องแล็บ หรือวิธีเลี้ยงสัตว์ที่ไม่คำนึงถึงสวัสดิภาพสัตว์

ฟาร์มออร์แกนิกใช้ธรรมชาติรอบตัวช่วยเพิ่มผลผลิตแทน เช่น การปลูกพืชหมุนเวียน การใช้ปุ๋ยคอกและปุ๋ยหมักอินทรีย์ และการใช้ศัตรูธรรมชาติควบคุมแมลงศัตรูพืช ส่วนปศุสัตว์ออร์แกนิกจะเลี้ยงกลางแจ้งในพื้นที่กว้างขวาง ให้ยาได้เฉพาะตอนที่สัตว์ป่วยเท่านั้น และกินแต่อาหารออร์แกนิก

หลักคิดโดยรวมของเกษตรอินทรีย์สรุปได้ว่า “เกษตรอินทรีย์ผสานภูมิปัญญาดั้งเดิม นวัตกรรม และวิทยาศาสตร์ เพื่อประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมที่เราใช้ร่วมกัน และส่งเสริมความสัมพันธ์ที่เป็นธรรมและคุณภาพชีวิตที่ดีของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง...”⁽¹⁾

ฟังแล้วเราชอบเลยนะ!

แล้วสารเคมีจากฟาร์มทั่วไปล่ะ ไปจบที่ไหน?

ยากำจัดวัชพืชและยาฆ่าแมลงที่ใช้กับพืชผล มักตกค้างมาถึงอาหารที่เรากิน⁽²⁾ สารเคมีเหล่านี้เป็นพิษร้ายแรงต่อพืชและแมลงที่มันถูกออกแบบมาให้กำจัด และถ้าได้รับในปริมาณที่มากพอ ก็เป็นพิษต่อคนด้วยเช่นกัน

ตัวอย่างเช่น ไกลโฟเซต (glyphosate) ยากำจัดวัชพืชที่ใช้กันมากที่สุด ซึ่งขายภายใต้ชื่อแบรนด์ “Roundup” ถูกสำนักงานวิจัยมะเร็งระหว่างประเทศ (IARC) ขององค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้อยู่ในกลุ่ม “สารที่น่าจะก่อมะเร็งในมนุษย์” (probably carcinogenic to humans)⁽³⁾ และในปี 2020 Bayer ผู้ผลิต ตกลงจ่ายเงินราว 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อยุติคดีจำนวนมากในสหรัฐฯ ที่ผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ฟ้องว่าตนป่วยเป็นมะเร็ง⁽⁴⁾

ไกลโฟเซตถูกจำกัดการใช้ในบางประเทศแล้ว⁽⁶⁾ แต่อีกหลายประเทศ รวมถึงไทย ยังอนุญาตให้ใช้อยู่ – ในปี 2019 ไทยกลับลำจากแผนที่จะแบนไกลโฟเซต⁽⁷⁾

และยังไม่หมดแค่นั้น ถ้าคุณกินผลิตภัณฑ์จากสัตว์ด้วย อย่างที่เล่าไปข้างต้น สัตว์ในฟาร์มที่ไม่ใช่ออร์แกนิกมักได้รับยาปฏิชีวนะและฮอร์โมนในปริมาณมากเพื่อให้โตเร็ว และผลิตภัณฑ์ที่ได้ก็มักถูกเติมสารเติมแต่งและสารกันเสียสังเคราะห์อีกที ผลของสิ่งเหล่านี้ต่อร่างกายและไมโครไบโอมของเรายังเป็นหัวข้อที่นักวิจัยศึกษากันอยู่⁽⁸⁾

แล้วเรื่องรสชาติล่ะ?

งานวิจัยพบว่าผลิตภัณฑ์ออร์แกนิกมีสารแอนติออกซิแดนท์ (antioxidants) มากกว่าอาหารที่ไม่ใช่ออร์แกนิก 18–69%⁽⁹⁾ สารกลุ่มนี้มีส่วนสำคัญต่อรสชาติ กลิ่น และสัมผัสในปากที่เป็นเอกลักษณ์ของอาหารแต่ละชนิด วิธีปลูกแบบออร์แกนิกจึงมักทำให้ผักและผลไม้มีรสชาติเข้มข้นขึ้น

อาหารออร์แกนิกมักสดกว่าด้วย – เพราะไม่ได้ใส่สารกันเสีย จึงต้องวางขายไม่นานหลังเก็บเกี่ยว และส่วนใหญ่ยังปลูกในฟาร์มขนาดเล็กที่อยู่ใกล้แหล่งขาย การซื้อจึงช่วยอุดหนุนเศรษฐกิจท้องถิ่น และลดการปล่อยคาร์บอนจากการขนส่งไปด้วย

สุดท้าย ผักผลไม้ออร์แกนิกมีแนวโน้มจะได้สุกตามธรรมชาติในไร่ มากกว่าถูกบ่มด้วยก๊าซระหว่างการขนส่ง อย่างที่มักทำกับผักผลไม้ที่ไม่ใช่ออร์แกนิกจำนวนมากในซูเปอร์มาร์เก็ต จึงอาจอร่อยกว่า หวานกว่าแบบธรรมชาติ และเป็นธรรมชาติกว่าแน่นอน

แล้วประโยชน์ต่อโลกและระบบนิเวศในท้องถิ่นล่ะ?

เกษตรอินทรีย์ทำให้พื้นที่มีความหลากหลายทางชีวภาพมากขึ้น ทั้งจากวิธีทำเกษตรแบบดั้งเดิม และเพราะไม่ใช้สิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรม (GMO)⁽¹¹⁾ นอกจากนี้ยังช่วยลดการพังทลายของหน้าดิน ไม่ทำให้น้ำใต้ดินปนเปื้อนยาฆ่าแมลงสังเคราะห์ ใช้พลังงานจากเชื้อเพลิงฟอสซิลน้อยกว่า และได้คะแนนด้านสุขภาพและสวัสดิภาพสัตว์สูงกว่าการทำฟาร์มแบบทั่วไป⁽¹²⁾ ทั้งหมดนี้ทำให้เกษตรอินทรีย์ชนะขาดลอยในเรื่องสิ่งแวดล้อม

อาหารออร์แกนิกดีมากสำหรับคนที่มีกำลังซื้อ แต่เกษตรอินทรีย์อย่างเดียวจะเลี้ยงคนทั้งโลกได้จริงหรือ?

ผลการศึกษาเรื่องนี้ยังไม่ตรงกันนัก แต่โดยรวมพบว่าในพื้นที่ที่ภูมิอากาศเหมาะกับการเพาะปลูก อย่างประเทศไทย เกษตรอินทรีย์ให้ผลผลิตใกล้เคียงกับวิธีแบบอุตสาหกรรม ส่วนในพื้นที่ที่ภูมิอากาศไม่ค่อยเอื้อ เช่น ยุโรปตอนเหนือหรือแคนาดา ผลผลิตจะน้อยกว่าราว 17%⁽¹³⁾

แต่ที่สำคัญคือ งานวิจัยพบว่าเกษตรอินทรีย์ใช้ปุ๋ยและพลังงานน้อยกว่าได้ถึง 50% และใช้ยาฆ่าแมลงน้อยกว่าได้ถึง 97% ประสิทธิภาพการผลิตโดยรวมจึงสูงกว่า แม้ตัวเลขผลผลิตจะต่ำกว่าเล็กน้อย⁽¹⁴⁾

ยิ่งไปกว่านั้น ฟาร์มเหล่านี้ยังพึ่งพาตัวเองได้มากกว่า ไม่ต้องพึ่งปัจจัยการผลิตจากภายนอกมากนัก และรับมือกับสภาพอากาศแปรปรวนหรือเหตุการณ์ไม่คาดฝันได้ดีกว่า ธุรกิจของพวกเขาจึงมั่นคง แข็งแรง และเป็นอิสระมากกว่าฟาร์มทั่วไป

ตรารับรองออร์แกนิก – ผลิตภัณฑ์ออร์แกนิกทุกชิ้นเหมือนกันหมดไหม?

สมมติว่าคุณตัดสินใจแล้วว่าอยากกินอาหารออร์แกนิกให้มากขึ้น แต่พอไปเลือกซื้อในไทย คุณน่าจะเจอตรารับรองหลายแบบ จนอาจงงอยู่บ้างว่าควรเชื่อตราไหนดี

ที่พบบ่อยที่สุดคือตรารับรองระดับประเทศ เช่น ของกระทรวงเกษตรสหรัฐฯ (USDA) หรือมาตรฐานเกษตรของญี่ปุ่น (JAS) และที่พบบ่อยเช่นกันคือหน่วยงานเอกชนที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ เช่น สำนักงานมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ (มกท.) หรือ Organic Agriculture Certification Thailand (ACT)

บางผลิตภัณฑ์อาจไม่ได้เป็นออร์แกนิก แต่ใช้ฉลากอย่าง “มีส่วนผสมจากธรรมชาติ 100%” แทน ฉลากแบบนี้มักมาจากผู้ผลิตรายเล็กที่อาจยังไม่มีทรัพยากรพอจะขอตรารับรองออร์แกนิกอย่างเป็นทางการ แต่ด้านอื่นๆ ก็ทำได้ครบตามเกณฑ์แล้ว

ผลิตภัณฑ์ของ Heyday ตอนนี้อยู่ในกลุ่มนี้ – ส่วนผสมหลักทุกตัวของเราได้รับการรับรองออร์แกนิก แต่เรายังไม่ได้ตรารับรองอย่างเป็นทางการสำหรับสูตรที่รวมส่วนผสมเหล่านี้เป็นผลิตภัณฑ์เดียว (แต่กำลังจะตามมาเร็วๆ นี้!)